Lồng ghép các mục tiêu quản lý tài nguyên thiên nhiên và bảo tồn đa dạng sinh học vào quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội và quản lý khu dự trữ sinh quyển ở Việt Nam

Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với tình trạng suy giảm đa dạng sinh học ở mức báo động, việc lồng ghép các mục tiêu bảo tồn thiên nhiên vào chiến lược phát triển kinh tế – xã hội đang trở thành xu hướng quan trọng trong quản trị môi trường toàn cầu. Đối với Việt Nam – quốc gia sở hữu nguồn tài nguyên sinh học phong phú nhưng cũng đang chịu nhiều áp lực từ tăng trưởng kinh tế nhanh và biến đổi khí hậu – việc tích hợp bảo tồn đa dạng sinh học vào các kế hoạch phát triển không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn mở ra nhiều cơ hội để thúc đẩy phát triển bền vững.

Việc lồng ghép đa dạng sinh học vào các kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội được xem là giải pháp quan trọng nhằm đảm bảo cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường, mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho phát triển kinh tế.

Ngoài ra, lồng ghép đa dạng sinh học vào quy hoạch phát triển còn giúp giảm thiểu rủi ro môi trường và tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu. Các hệ sinh thái tự nhiên như rừng đầu nguồn, đất ngập nước và rạn san hô có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ con người trước các thiên tai như lũ lụt, sạt lở đất và xâm nhập mặn. Việc duy trì và phục hồi các hệ sinh thái này sẽ góp phần giảm chi phí cho các biện pháp công trình và nâng cao khả năng thích ứng của xã hội trước những biến động của khí hậu.

Tuy nhiên, để lồng ghép đa dạng sinh học thực sự hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, các cấp chính quyền và các bên liên quan. Một trong những thách thức hiện nay là nhiều địa phương vẫn còn thiếu dữ liệu đầy đủ về đa dạng sinh học, trong khi năng lực đánh giá và tích hợp thông tin sinh thái vào quy hoạch phát triển còn hạn chế. Bên cạnh đó, việc cân đối giữa lợi ích kinh tế ngắn hạn và mục tiêu bảo tồn lâu dài cũng đặt ra nhiều khó khăn trong quá trình ra quyết định.

Để thúc đẩy hơn nữa nỗ lực hài hoà giữa phát triển kinh tế – xã hội và bảo vệ thiên nhiên, Dự án “Lồng ghép quản lý tài nguyên thiên nhiên và các mục tiêu về bảo tồn đa dạng sinh học và quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội và quản lý các khu dự trữ sinh quyển ở Việt Nam” (Dự án BR) đã Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học chủ trì thực hiện trong 5 năm, từ 2019-2024.

Hội thảo tổng kết Dự án BR

Nhận xét về kết quả 5 năm triển khai dự án, đại diện Lãnh đạo Cục cho biết dự án gặp không ít khó khăn do nhiều hoạt động trải rộng trên 3 địa bàn triển khai và có sự tham gia của nhiều bên, bao gồm cộng đồng địa phương, chính quyền các cấp, các tổ chức và cư quan liên quan khiến việc phối hợp hành động ban đầu còn nhiều trở ngại.

Ngoài ra, các chính sách mới về quản lý nguồn vốn ODA, quy định về đấu thầu, thay đổi tổ chức và nhân sự ở cả cấp trung ương và 3 tỉnh, cũng như sự dùng phát đại dịch COVID-19 đã ảnh hưởng lớn tới tiến độ triển khai và hoạt động của dự án.

Dù vậy, với sự quan tâm và chỉ đạo sát sao của Bộ NN&MT, Ban Chỉ đạo Dự án BR; sự nỗ lực và phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, dự án đã đạt được các mục tiêu đề ra. Tỷ lệ giải ngân dự án đạt 95% Kế hoạch tổng thể đã được Bộ NN&MT phê duyệt.

Các kết quả này đã hỗ trợ, góp phần hoàn thiện cơ chế chính sách cho các hoạt động quản lý ở các Khu dự trữ sinh quyển thế giới tại Việt Nam, qua đó giúp xây dựng các hướng dẫn kỹ thuật cần thiết để lồng ghép mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học vào quy hoạch và quản lý Khu dự trữ sinh quyển tại Việt Nam.

Trong khuôn khổ sự kiện, đại diện các bên cũng đã lần lượt trình bày về kết quả dự án ở cấp quản lý và tại từng Khu dự trữ sinh quyển thế giới miền Tây Nghệ An, Cù Lao Chàm – Hội An và Đồng Nai.

Trao đổi lễ buổi tổng kết, các chuyên gia đánh giá cao những kết quả đã đạt được trong 5 năm triển khai dự án, đồng thời kỳ vọng có thể mở rộng quy mô ra 11 Khu dự trữ sinh quyển của Việt Nam.