Trang chủGắn bảo tồn rừng ngập mặn với sinh kế cộng đồng, TP.HCM định hướng phát huy giá trị Cần Giờ thông qua du lịch sinh thái, kinh tế xanh và dịch vụ hệ sinh thái.
Rừng ngập mặn Cần Giờ góp phần bảo tồn đa dạng sinh học, điều hòa khí hậu, bảo vệ bờ biển, đồng thời gắn bó với đời sống và sản xuất của cư dân địa phương. Phát huy những giá trị ấy đặt ra yêu cầu vừa duy trì chức năng hệ sinh thái, vừa tạo cơ hội để người dân tham gia, hưởng lợi và đóng góp trở lại cho bảo tồn.
Trước thềm Hội nghị tổng kết Mạng lưới Khu dự trữ sinh quyển thế giới ven biển và hải đảo năm 2026, Báo Nông nghiệp và Môi trường trao đổi với ông Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM về hướng phát triển du lịch sinh thái gắn với sinh kế cộng đồng, cùng việc nghiên cứu dịch vụ hệ sinh thái và thị trường carbon để tạo nguồn lực lâu dài cho bảo tồn.
Ông Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM nhấn mạnh vai trò chủ thể của cộng đồng trong bảo tồn và phát huy giá trị rừng ngập mặn Cần Giờ. Ảnh: Lê Bình.
Du lịch sinh thái gắn với sinh kế cộng đồng
– Thưa ông, Cần Giờ dự kiến là điểm khảo sát thực địa của hội nghị. Thành phố muốn giới thiệu điều gì từ thực tiễn quản lý, phục hồi rừng ngập mặn, đồng thời mong muốn tiếp nhận kinh nghiệm quốc tế để giải quyết những vấn đề nào?
Thông qua chương trình khảo sát thực địa, Thành phố mong muốn giới thiệu Cần Giờ như một không gian kết nối giữa hệ sinh thái rừng ngập mặn, đời sống cộng đồng và văn hóa vùng ven biển. Bên cạnh kinh nghiệm phục hồi, quản lý và bảo vệ rừng, chúng tôi muốn các đại biểu cảm nhận rõ hơn những giá trị mà rừng mang lại cho phát triển du lịch sinh thái, duy trì ngành nghề truyền thống và gìn giữ bản sắc địa phương.
Trước hết là giá trị của cảnh quan rừng ngập mặn, sông nước và đa dạng sinh học đối với các hoạt động tham quan, trải nghiệm thiên nhiên, nghiên cứu và giáo dục môi trường. Các dịch vụ du lịch sinh thái cần giúp du khách hiểu được quá trình phục hồi rừng, vai trò của hệ sinh thái và đóng góp của người dân trong bảo tồn.
Cùng với đó, Thành phố mong muốn giới thiệu các ngành nghề truyền thống gắn với điều kiện tự nhiên và đời sống cư dân Cần Giờ như: đánh bắt, nuôi trồng thủy sản, làm muối và chế biến sản phẩm thủy sản. Sức hấp dẫn của Cần Giờ được tạo nên từ sự gắn bó giữa thiên nhiên và con người, trong đó cộng đồng địa phương vừa gìn giữ bản sắc, vừa trực tiếp tham gia cung cấp dịch vụ và hưởng lợi.
Thông qua chương trình này, chúng tôi mong muốn tiếp nhận kinh nghiệm xây dựng sản phẩm du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng; kết nối trải nghiệm rừng ngập mặn với ngành nghề truyền thống và văn hóa bản địa; đào tạo kỹ năng hướng dẫn, thuyết minh và tổ chức dịch vụ cho người dân. Đồng thời, cần trao đổi phương pháp xác định sức chịu tải du lịch, quản lý rác thải, kiểm soát tác động đến sinh cảnh và xây dựng cơ chế chia sẻ lợi ích minh bạch, công bằng.
– Giá trị của Khu dự trữ sinh quyển cần được thể hiện trong đời sống người dân. Thành phố sẽ tạo điều kiện như thế nào để cộng đồng địa phương tham gia và hưởng lợi từ bảo tồn, du lịch sinh thái cùng các hoạt động kinh tế phù hợp, thưa ông?
Cộng đồng địa phương cần được đặt ở vị trí chủ thể tham gia bảo tồn và là đối tượng được hưởng lợi thiết thực từ những giá trị mà khu dự trữ sinh quyển mang lại. Người dân có sinh kế ổn định, hiểu rõ giá trị của rừng và được ghi nhận đóng góp sẽ có thêm điều kiện gắn bó lâu dài với công tác bảo vệ rừng.
Theo đó, cần tiếp tục nâng cao hiệu quả các hình thức người dân tham gia bảo vệ rừng; hỗ trợ kiến thức, kỹ năng và cơ hội việc làm phù hợp. Trong du lịch sinh thái, cộng đồng có thể tham gia hướng dẫn, thuyết minh, cung cấp dịch vụ và phát triển sản phẩm địa phương, trên cơ sở đáp ứng yêu cầu về chất lượng, bảo vệ môi trường và sức chịu tải của từng khu vực.
Người dân cũng cần có cơ hội đóng góp ý kiến đối với những hoạt động tác động trực tiếp đến sinh kế và môi trường sống của mình; được tiếp cận thông tin, tham gia giám sát và phản ánh các vấn đề phát sinh. Các chương trình hỗ trợ cần chú ý đến những hộ trực tiếp bảo vệ rừng và các nhóm yếu thế ít có điều kiện tiếp cận cơ hội mới.
Rừng ngập mặn Cần Giờ là nền tảng phát triển du lịch sinh thái, tạo sinh kế cộng đồng và nghiên cứu các dịch vụ hệ sinh thái. Ảnh: Lê Bình.
Kinh tế xanh tạo nguồn lực lâu dài cho bảo tồn
– Kinh tế xanh, dịch vụ hệ sinh thái và thị trường carbon là những nội dung dự kiến được thảo luận. TP.HCM định hướng nghiên cứu, phát huy các giá trị này tại địa phương ra sao để tạo nguồn lực lâu dài cho bảo tồn, thưa ông?
Thành phố định hướng phát huy giá trị của Khu dự trữ sinh quyển Rừng ngập mặn Cần Giờ trên nguyên tắc quản lý rừng bền vững, bảo tồn đa dạng sinh học và nâng cao đời sống người dân. Các định hướng này được cụ thể hóa bằng các hoạt động kinh tế phù hợp, có cơ chế tạo nguồn lực và đầu tư trở lại cho bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên. Theo đó, thành phố đã xác định một số hướng nghiên cứu, thực hiện như sau:
Thứ nhất, phát triển kinh tế xanh dựa trên việc duy trì và nâng cao chất lượng hệ sinh thái: Cần ưu tiên những hoạt động tạo giá trị gia tăng, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và hạn chế tác động đến môi trường; lựa chọn mô hình phù hợp với phân vùng chức năng của khu dự trữ sinh quyển. Chú trọng hỗ trợ cộng đồng nâng cao chất lượng sản phẩm, kỹ năng cung cấp dịch vụ và khả năng tham gia chuỗi giá trị.
Thứ hai, nghiên cứu lượng hóa và phát huy giá trị các dịch vụ hệ sinh thái: Để những giá trị này được phản ánh đầy đủ trong các quyết định phát triển, cần tổ chức điều tra, xây dựng cơ sở dữ liệu dịch vụ hệ sinh thái và đánh giá giá trị bằng các phương pháp phù hợp. Việc định lượng các giá trị này làm cơ sở khoa học xác định những khu vực cần ưu tiên bảo vệ, phục hồi và đánh giá đầy đủ hơn lợi ích, chi phí môi trường của các hoạt động đầu tư.
Thứ ba, tiếp cận thị trường các-bon theo hướng khoa học, minh bạch và bảo đảm chất lượng: Đối với hệ sinh thái rừng ngập mặn, cần nghiên cứu đầy đủ các bể chứa các-bon có liên quan, xây dựng dữ liệu nền và đánh giá khả năng giảm phát thải, tăng hấp thụ thông qua những biện pháp quản lý, phục hồi rừng phù hợp.
Hội nghị là dịp trao đổi kinh nghiệm phát triển kinh tế xanh, sinh kế bền vững và huy động nguồn lực bảo tồn các khu dự trữ sinh quyển ven biển, hải đảo. Ảnh: BTC.
Từ kết quả đánh giá tính khả thi, lựa chọn phương pháp và tiêu chuẩn áp dụng, xây dựng dự án theo quy định, thiết lập hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định. Giá trị từ trao đổi tín chỉ các-bon cần gắn với kết quả bảo tồn đa dạng sinh học, duy trì chức năng phòng hộ và cải thiện sinh kế cộng đồng.
Thứ tư, huy động nguồn lực xã hội và hợp tác quốc tế cho những nhiệm vụ bảo tồn cụ thể. Thành phố tạo điều kiện để các viện nghiên cứu, trường đại học, các tổ chức nghiên cứu trong và ngoài nước tăng cường nghiên cứu, xây dựng chương trình giám sát, điều tra, quan trắc, phục hồi sinh cảnh, bảo tồn đa dạng sinh học.
Trong đó, khuyến khích doanh nghiệp đóng góp tài chính, công nghệ và năng lực quản trị thông qua các hình thức phù hợp với pháp luật. Các kết quả hỗ trợ bảo tồn cần được theo dõi, đánh giá và công khai để tạo niềm tin, duy trì sự tham gia lâu dài của các đối tác.
Quan điểm xuyên suốt là phát triển kinh tế phải góp phần duy trì, làm giàu vốn rừng tự nhiên của Thành phố. Khi hệ sinh thái được bảo vệ tốt, các hoạt động kinh tế có thêm nền tảng để phát triển; khi lợi ích được phân bổ hợp lý và đầu tư trở lại cho bảo tồn, chúng ta mới tạo được động lực bền vững để chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng cùng gìn giữ “lá phổi xanh” Rừng ngập mặn Cần Giờ ngày càng phát triển bền vững.
Xin cảm ơn ông!
TP.HCM tổ chức Hội nghị thường niên lần thứ 13 của WNICBR
Từ ngày 6 – 8/11/2026, TP.HCM sẽ tổ chức Hội nghị thường niên lần thứ 13 của Mạng lưới Khu dự trữ sinh quyển thế giới ven biển và hải đảo (WNICBR), nhằm tổng kết hoạt động, chia sẻ kinh nghiệm, sáng kiến bảo tồn và thúc đẩy hợp tác phát triển bền vững.
Hội nghị được tổ chức dưới sự chỉ đạo của UBND TP.HCM, do Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Ban Quản lý Khu dự trữ sinh quyển Rừng ngập mặn Cần Giờ chủ trì, phối hợp với Ủy ban Quốc gia MAB Việt Nam, Văn phòng UNESCO tại Hà Nội và Ban Thư ký WNICBR.
Dự kiến, hội nghị có khoảng 85 đại biểu tham dự, trong đó có 34 đại biểu quốc tế đến từ 16 quốc gia, cùng đại diện các tổ chức quốc tế, bộ, ngành, lãnh đạo địa phương, các khu dự trữ sinh quyển và chuyên gia trong nước.
Với chủ đề “Cân bằng phát triển đô thị với phát triển bền vững môi trường tại các Khu dự trữ sinh quyển ven biển và hải đảo”, hội nghị gồm bốn phiên chuyên đề: Phát triển kinh tế xanh gắn với sinh kế bền vững của cộng đồng. Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Nâng cao hiệu quả quản trị và hoàn thiện chính sách quản lý các khu dự trữ sinh quyển. Bảo tồn đa dạng sinh học gắn với phát triển kinh tế xanh và thị trường các-bon.
Các phiên họp diễn ra trong hai ngày 6 – 7/11 tại Khách sạn Kim Đô (Royal Hotel Saigon – số 133 Nguyễn Huệ, TP.HCM). Ngày 8/11, đại biểu sẽ khảo sát thực địa tại Khu dự trữ sinh quyển Rừng ngập mặn Cần Giờ, khu dự trữ sinh quyển đầu tiên của Việt Nam được UNESCO công nhận năm 2000.