Trang chủTrung tâm Di sản Thế giới đánh giá sơ bộ hồ sơ Khu cảnh quan sinh thái voọc mông trắng Vân Long-Kim Bảng-Tam Chúc trước khi Việt Nam xây dựng hồ sơ đề cử.
Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam vừa đề nghị Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO thực hiện đánh giá sơ bộ đối với hồ sơ Khu cảnh quan văn hóa – sinh thái voọc mông trắng Vân Long – Kim Bảng – Tam Chúc.
Đánh giá sơ bộ sẽ giúp địa phương có thêm cơ sở xác định hướng đi, các tiêu chí cần tập trung và nội dung phải tiếp tục nghiên cứu trước khi xây dựng hồ sơ đề cử chính thức.
Theo quy trình của UNESCO, đánh giá sơ bộ là bước bắt buộc trước khi quốc gia thành viên tiến tới nộp hồ sơ đề cử chính thức. Hồ sơ được xem xét dựa trên tài liệu do quốc gia cung cấp nhằm nhận diện sớm các vấn đề liên quan đến giá trị nổi bật toàn cầu, tính toàn vẹn, tính xác thực và yêu cầu bảo vệ, quản lý.
UNESCO Việt Nam đề nghị đánh giá sơ bộ về di sản Voọc mông trắng. Ảnh: Tùng Đinh.
Sau khi được Trung tâm Di sản Thế giới kiểm tra tính đầy đủ, hồ sơ sẽ được chuyển cho các cơ quan tư vấn của UNESCO là Hội đồng quốc tế về Di tích và Di chỉ (ICOMOS) và Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên quốc tế (IUCN) đánh giá theo các tiêu chí liên quan.
Theo hướng dẫn mới, nếu các bước được triển khai đúng lộ trình và có điều kiện thuận lợi, toàn bộ quá trình từ đánh giá sơ bộ đến khi hồ sơ được đưa ra xem xét có thể kéo dài khoảng 5 năm.
Trong thời gian tới, Ninh Bình sẽ tập trung nghiên cứu sâu các giá trị của khu vực, trong đó có khảo cổ, cảnh quan sinh thái, voọc mông trắng, địa chất và địa mạo. Các kết quả sẽ được tổng hợp, phân tích và so sánh với những khu vực tương đồng trên thế giới để làm rõ hơn giá trị của khu cảnh quan.
Trong khuôn khổ Hội nghị Đối thoại châu Á – Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực vừa diễn ra, Ninh Bình đã phối hợp tổ chức các chương trình khảo sát thực địa tại Tràng An và Tam Chúc, đồng thời giới thiệu với chuyên gia quốc tế về khu vực đề cử Vân Long – Kim Bảng – Tam Chúc.
Khu cảnh quan văn hóa – sinh thái voọc mông trắng Vân Long – Kim Bảng – Tam Chúc. Ảnh: Tùng Đinh.
Theo hồ sơ trên hệ thống UNESCO, khu vực được đề xuất rộng khoảng 11.000 ha, gồm khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, khu vực Kim Bảng, quần thể Tam Chúc và hành lang sinh thái kết nối. Hồ sơ hướng tới các giá trị về cảnh quan núi đá vôi, đa dạng sinh học, hệ sinh thái và mối quan hệ giữa con người với môi trường.
Nổi bật trong khu vực là sinh cảnh của voọc mông trắng (Trachypithecus delacouri), loài linh trưởng đặc hữu Việt Nam thuộc nhóm cực kỳ nguy cấp.
Kết quả điều tra giai đoạn 2022-2025 của Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên và phát triển ghi nhận Việt Nam còn khoảng 562-570 cá thể voọc mông trắng, thuộc 81-82 đàn tại 5/7 khu vực khảo sát. Ba quần thể lớn nhất nằm tại Vân Long – Đồng Tâm, Kim Bảng – Tam Chúc và Yên Mô – Tam Điệp; khoảng 95% cá thể được ghi nhận tập trung ở Ninh Bình.
Sinh cảnh của loài vẫn chịu sức ép từ săn bắt, đặt bẫy, mất rừng và hoạt động khai thác đá tại một số khu vực. Việc xây dựng khu cảnh quan liên kết Vân Long – Kim Bảng – Tam Chúc được kỳ vọng góp phần duy trì các sinh cảnh, kết nối quần thể và tăng cường cơ chế bảo vệ voọc mông trắng.
Ngày 10/9/2026, Ninh Bình thành lập Khu bảo tồn loài – sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng rộng 3.182 ha, trong đó hơn 3.000 ha là rừng tự nhiên.
Nguồn: Báo NN&MT