Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La đang từng bước phát huy những giá trị đa dạng của tài nguyên rừng, đồng thời gắn nhiệm vụ bảo vệ hệ sinh thái với phát triển sinh kế cho người dân vùng đệm. Theo Báo Nông nghiệp và Môi trường đưa tin thì đây là định hướng được ông Đỗ Văn Trụ, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La, nhấn mạnh trong chuyến làm việc với Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La ngày 12/9 về công tác quản lý, bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học giai đoạn 2021-2026.
Được thành lập năm 2016, Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La nằm trên địa bàn 3 xã Chiềng Lao, Mường La và Ngọc Chiến, thuộc sườn Đông Nam dãy Hoàng Liên Sơn. Khu vực này có địa hình cao, dốc và bị chia cắt mạnh, nhiều đỉnh cao trên 1.000 m, tạo nên điều kiện hình thành hệ sinh thái rừng đặc trưng với nguồn tài nguyên sinh học phong phú.

Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La đang triển khai trồng thử nghiệm Sâm Việt Nam dưới tán rừng, mở hướng phát triển sinh kế bền vững cho bà con nơi đây.
Hiện Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La được giao quản lý gần 18.000 ha rừng và đất lâm nghiệp, trong đó diện tích đất có rừng trên 14.000 ha. Từ năm 2021 đến nay, toàn bộ diện tích được giao đã được tổ chức quản lý, bảo vệ, trong khi diện tích có rừng tăng hơn 540 ha so với năm 2020. Đây là một trong những kết quả đáng chú ý trong quá trình duy trì và phục hồi tài nguyên rừng tại khu bảo tồn. Công tác bảo vệ rừng được triển khai với sự tham gia của cộng đồng và các lực lượng tại địa phương. Ban Quản lý đã giao khoán trên 483 ha rừng cho 23 cộng đồng bản và nhóm hộ của 4 xã vùng đệm, đồng thời đóng 625 cọc mốc để xác định ranh giới. Các đợt tuần tra thường kéo dài từ 3-4 ngày, qua đó lực lượng bảo vệ rừng có điều kiện kiểm tra những khu vực xa, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên rừng.
Việc nâng cao nhận thức cộng đồng được thực hiện bằng nhiều hình thức, từ phát tờ rơi, lắp đặt biển tuyên truyền, sử dụng loa phát thanh, loa di động đến tổ chức các hoạt động ngoại khóa tại trường học. Hình ảnh về khu bảo tồn cũng được giới thiệu tại các lễ hội ở địa phương, góp phần đưa thông tin về bảo vệ thiên nhiên đến gần hơn với người dân.
Giá trị của Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La còn thể hiện rõ ở sự phong phú về đa dạng sinh học. Kết quả điều tra ghi nhận tại đây có 1.015 loài thực vật, 361 loài động vật và 265 loài côn trùng. Trong số đó có nhiều loài nằm trong Danh lục đỏ thế giới và Sách đỏ Việt Nam. Hệ sinh thái rừng Mường La cũng là nơi phân bố của nhiều loài động vật quý hiếm như gấu, sơn dương, nai, cầy vằn, cu li, voọc xám, khỉ, gà lôi, rùa và cá cóc Tam Đảo.
Tuy nhiên, để bảo tồn rừng lâu dài, bài toán sinh kế của người dân sống xung quanh khu bảo tồn vẫn cần được quan tâm. Theo ông Lê Tuấn Anh, Giám đốc Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La, khu bảo tồn trải dài trên địa bàn 3 xã và có gần 42 km đường ranh giới giáp tỉnh Lào Cai. Vùng lõi của khu bảo tồn cũng tiếp giáp với khu vực chăn thả gia súc của người dân các địa phương thuộc tỉnh Yên Bái cũ. Địa bàn rộng, địa hình hiểm trở khiến công tác tuần tra, phát hiện vi phạm và kiểm soát nguy cơ cháy rừng gặp không ít khó khăn.
Hạ tầng phục vụ quản lý rừng hiện vẫn còn những hạn chế nhất định. Các tuyến đường tuần tra, trạm dừng chân và trạm quan sát lửa rừng còn thiếu, trong khi việc theo dõi tài nguyên rừng từ trên cao chưa đáp ứng yêu cầu. Bên cạnh đó, đời sống của một bộ phận người dân vùng đệm còn khó khăn, sinh kế phụ thuộc nhiều vào tài nguyên rừng. Từ thực tế này, việc tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho cộng đồng vùng đệm được xác định là một phần quan trọng trong công tác bảo tồn.
Trong thời gian tới, Ban Quản lý được yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý rừng, sử dụng phần mềm, máy tính bảng và bản đồ số phục vụ công tác tuần tra. Phát huy giá trị đa dụng của rừng Mường La vì vậy không chỉ dừng ở việc duy trì diện tích rừng hiện có mà còn hướng tới khai thác hợp lý những giá trị về đa dạng sinh học, dịch vụ môi trường, nghiên cứu khoa học và sinh kế cộng đồng. Cùng với đó, việc tiếp tục phối hợp với các viện nghiên cứu, trường đại học và tổ chức trong, ngoài nước để triển khai các chương trình nghiên cứu, theo dõi đa dạng sinh học sẽ góp phần nâng cao giá trị khoa học và bảo tồn của khu vực.
NBCA

