Trang chủKhu Bảo tồn Thiên nhiên – Văn hóa Đồng Nai cùng với Vườn quốc gia Cát Tiên tạo nên vành đai xanh quan trọng, giữ vai trò cân bằng sinh thái cho toàn bộ khu vực Đông Nam Bộ. Đáng chú ý, đây chính là một trong hai vùng lõi của Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Đồng Nai rộng 756.000 ha được UNESCO công nhận vào ngày 29/6/2011 (trải rộng trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, Lâm Đồng và TP.HCM), trong đó tổng diện tích vùng lõi đạt 171.759 ha. Mới đây, nơi đây tiếp tục khẳng định giá trị quốc tế khi chính thức ghi danh là Vườn Di sản ASEAN thứ 68.
Khu Bảo tồn Thiên nhiên – Văn hóa Đồng Nai có hệ thực vật phong phú và hệ động vật quý hiếm
Nhìn lại lịch sử hình thành, bước ngoặt bảo tồn của vùng đất này bắt đầu từ quyết định đóng cửa rừng tự nhiên vào năm 1997 của tỉnh Đồng Nai, thay thế cho các lâm trường khai thác gỗ hoạt động từ năm 1978. Đến đầu năm 2004, Khu Bảo tồn Thiên nhiên – Văn hóa Đồng Nai chính thức được thành lập trên cơ sở hợp nhất ba lâm trường. Hiện nay, đơn vị trực tiếp quản lý hơn 100.500 ha diện tích tự nhiên, bao gồm 68.052 ha đất lâm nghiệp cùng hệ thống mặt nước quan trọng gồm 32.519 ha hồ Trị An và khoảng 400 ha hồ Bà Hào. Ngoài ra, trên địa bàn khu bảo tồn còn lưu giữ 3 di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia là Căn cứ Trung ương Cục miền Nam, Căn cứ Khu ủy miền Đông Nam Bộ (Chiến khu D) và Địa đạo Suối Linh, ghi dấu ấn lịch sử qua các mốc thời gian kỷ niệm 80 năm thành lập Chiến khu Đ và 65 năm thành lập Trung ương Cục miền Nam vào năm 2026.
Để giữ vững “lá phổi xanh” trước sức ép đô thị hóa, lực lượng chức năng tại đây duy trì hoạt động tuần tra xuyên rừng nghiêm ngặt, bảo vệ nghiêm ngặt từng khoảnh rừng tự nhiên. Song song với công tác bảo vệ, triển khai các đợt trồng bổ sung cây gỗ bản địa, làm giàu rừng và phục hồi những vùng sinh cảnh đã từng bị suy thoái. Việc mở rộng môi trường sống an toàn giúp tái lập cấu trúc sinh thái tiệm cận tự nhiên, đồng thời mở rộng không gian sinh tồn cho các loài động vật hoang dã.
Nơi đây còn sở hữu kho tàng đa dạng sinh học đồ sộ với 1.553 loài thực vật (thuộc 638 chi, 167 họ, gồm 152 loài nguy cấp, quý, hiếm và 14 loài đặc hữu) cùng 2.274 loài động vật. Hệ động vật ghi nhận 88 loài thú, 292 loài chim, 78 loài bò sát, 37 loài ếch nhái, 161 loài cá và 1.470 loài côn trùng. Đây cũng là nguồn sống quan trọng duy trì các quần thể động vật lớn nguy cấp như voi châu Á, bò tót và hoẵng Nam Bộ. Đặc biệt, hệ sinh thái rừng và hồ Trị An đóng vai trò sinh tử đối với an ninh nguồn nước, bảo đảm nguồn nước sinh hoạt cho hơn 10 triệu người dân ở hạ lưu sông Đồng Nai.
Theo định hướng Khu Bảo tồn Thiên nhiên – Văn hóa Đồng Nai đang nỗ lực phát huy tiềm năng sẵn có để phát triển du lịch sinh thái bền vững, tận dụng vị trí kết nối thuận lợi từ sân bay Long Thành. Cụ thể, ngày 22/4/2026, UBND tỉnh Đồng Nai đã phê duyệt Đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí của Khu Bảo tồn giai đoạn 2021 – 2030 điều chỉnh, bổ sung theo Luật Lâm nghiệp. Trong thời gian tới, khu bảo tồn sẽ hoàn tất chọn nhà đầu tư cho thuê môi trường rừng, phối hợp thúc đẩy Quy hoạch chung tỷ lệ 1/10.000 Khu du lịch quốc gia hồ Trị An nhằm đưa vào khai thác các sản phẩm du lịch chất lượng cao, tạo thêm sinh kế cho cộng đồng địa phương thông qua việc phát huy văn hóa bản địa nhưng vẫn bảo đảm nguyên tắc tối thượng là bảo vệ tài nguyên rừng và giữ vững quyền quản lý của Nhà nước.
NBCA