Trang chủNhân dịp Ngày Đất ngập nước Thế giới, Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) khu vực châu Á đã chính thức phát động dự án Mekong FLOW. Với tên gọi đầy đủ là “Phục hồi cảnh quan nước ngọt, thúc đẩy thích ứng dựa vào đất ngập nước”, sáng kiến này đặt mục tiêu trọng tâm vào việc tái thiết các hệ sinh thái đất ngập nước, đồng thời tạo ra lá chắn vững chắc giúp hàng triệu cư dân tại khu vực Đông Nam Á nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu. Đây được xem là một bước đi chiến lược trong việc bảo vệ hệ thống sông ngòi, nơi đóng vai trò điều tiết dòng chảy linh hoạt giữa hai mùa lũ – cạn và duy trì nguồn nước thiết yếu cho toàn khu vực.
Dự án Mekong FLOW được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) khởi xướng nhân Ngày Đất ngập nước thế giới 2026. Ảnh: IUCN châu Á.
Các vùng đất ngập nước đóng vai trò quan trọng đối với sinh kế và an ninh lương thực tại Đông Nam Á, đặc biệt là tại lưu vực sông Mekong, nơi đang nuôi dưỡng hơn 60 triệu dân. Không chỉ góp phần giảm thiểu thiệt hại từ thiên tai, các hệ sinh thái này còn cung cấp tới 80% lượng đạm động vật trong chế độ ăn uống hàng ngày của người dân địa phương thông qua nguồn lợi thủy sản dồi dào. Tuy nhiên, trước áp lực từ quá trình đô thị hóa, ô nhiễm môi trường và sự phát triển hạ tầng thiếu bền vững, diện tích đất ngập nước đang bị ảnh hưởng. Dự án Mekong FLOW ra đời với sự tài trợ từ Quỹ Coca-Cola, sở hữu tổng kinh phí 2 triệu USD và dự kiến triển khai trong lộ trình 4 năm.
Theo kế hoạch chi tiết, dự án sẽ triển khai các hoạt động đặc thù phù hợp với thực trạng của từng quốc gia thành viên. Tại Lào, mục tiêu cốt lõi là phục hồi và kết nối lại hơn 1.000 ha đất ngập nước trong tổng diện tích 12.400 ha thuộc Khu Ramsar Xe Champhone, gắn liền với việc phát triển nghề cá bền vững. Trong khi đó, tại Thái Lan, dự án tập trung hỗ trợ cộng đồng địa phương trong việc đề cử lưu vực sông Ing trở thành Khu Ramsar và bảo tồn những dải rừng ngập lũ phụ lưu còn lại của dòng Mekong. Những hoạt động này không chỉ giúp bảo tồn đa dạng sinh học mà còn củng cố an ninh lương thực cho người dân tại chỗ.
Riêng tại Việt Nam và Campuchia, Mekong FLOW đặt mục tiêu khôi phục khoảng 200 ha đất ngập nước thông qua việc áp dụng các mô hình canh tác và nuôi trồng thủy sản đa dạng sinh học. Một phần quan trọng của dự án là thiết lập các vùng đệm an toàn xung quanh các khu vực được bảo tồn và đặc biệt là thúc đẩy các cơ sở pháp lý để bảo vệ hơn 50.000 ha diện tích Đầm lầy Bassac. Những nỗ lực này được xây dựng dựa trên mạng lưới sẵn có của Sáng kiến Ramsar khu vực Indo-Burma (IBRRI), nằm trong kế hoạch chiến lược giai đoạn 2025-2030 nhằm lồng ghép khả năng thích ứng khí hậu vào chính sách quản lý quốc gia.
Đánh giá về tầm nhìn của dự án, TS Dindo Campilan từ IUCN khẳng định việc bảo vệ các “vùng đệm” tự nhiên này là yêu cầu cấp bách trong bối cảnh suy thoái hệ sinh thái đang diễn ra nhanh chóng. Bằng cách thúc đẩy sự hợp tác chặt chẽ giữa các quốc gia và huy động nguồn tài chính bền vững cho các giải pháp xanh, Mekong FLOW không chỉ hướng tới việc phục hồi các hệ sinh thái trọng điểm mà còn đảm bảo tương lai ổn định cho sinh kế, an ninh lương thực và năng lực phòng chống thiên tai của hàng triệu con người đang sống dựa vào dòng Mekong hùng vĩ.
NBCA