Trang chủTừ năm 2004 đến nay, công tác truyền thông tại Khu bảo tồn đất ngập nước Láng Sen được đẩy mạnh, giúp người dân hiểu rõ hơn giá trị của vùng đất ngập nước, cùng tham gia gìn giữ môi trường tự nhiên, công tác quản lý, bảo vệ từng bước được thực hiện, hướng tới sử dụng bền vững nguồn tài nguyên đa dạng sinh học. Với những giá trị tự nhiên đặc trưng, Láng Sen đã được công nhận là khu Ramsar thứ 2.227 của thế giới và là khu Ramsar thứ 7 của Việt Nam. Sự kiện này đã thu hút sự chú ý của nhiều tổ chức quốc tế trong việc hỗ trợ kỹ thuật, kết nối sinh kế cho người dân vùng đệm và hỗ trợ phục hồi hệ sinh thái trước các tác động môi trường.
Mô hình sen lúa từng bước giúp người dân vùng đệm ổn định sinh kế và hiểu được giá trị của hệ sinh thái.
Về cấu trúc sinh thái, Láng Sen hiện vẫn duy trì được ba hệ sinh thái đặc trưng của vùng Đồng Tháp Mười, bao gồm rừng tràm ngập nước theo mùa, đồng cỏ ngập nước theo mùa và hệ thống đầm lầy sen – súng. Đây là nền tảng cốt lõi cho việc thiết lập khu bảo tồn nhằm gìn giữ các tiêu biểu của vùng đất ngập nước phía Nam. Dù vậy, các hệ sinh thái này đang ghi nhận xu hướng suy giảm do tác động từ biến đổi khí hậu và một số phương thức quản lý nguồn nước trong quá khứ.
Cụ thể, hệ thống đê bao khép kín trước đây đã làm giảm tính kết nối tự nhiên của dòng chảy, dẫn đến việc thu hẹp diện tích đồng cỏ ngập nước theo mùa. Sự thay đổi sinh cảnh này làm ảnh hưởng đến không gian cư trú và nguồn thức ăn của các loài chim nước. Thêm vào đó, thời tiết nắng nóng và mùa khô kéo dài trong những năm gần đây khiến các đầm lầy rơi vào tình trạng thiếu nước, có thời điểm cạn hoàn toàn, buộc các loài chim phải di chuyển tìm vùng thức ăn mới. Ở quy mô lớn hơn, lưu lượng nước từ thượng nguồn Đồng bằng sông Cửu Long giảm sút cũng làm hạn chế khả năng trao đổi nước và quá trình rửa phèn tự nhiên trong khu vực bảo tồn.
Để tìm giải pháp thích ứng với các thách thức trên, Khu bảo tồn đất ngập nước Láng Sen đã phối hợp với Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF) triển khai các dự án bảo tồn. Giai đoạn hiện tại là sự tiếp nối của các hoạt động hợp tác từ giai đoạn 2022 – 2024. Trong thời gian qua, hai bên đã phối hợp xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về đa dạng sinh học, lắp đặt các trạm quan trắc tự động để theo dõi chất lượng nước và phát tín hiệu cảnh báo sớm. Các hoạt động phục hồi sinh cảnh tự nhiên, tái tạo vùng ngập nước cũng được thực hiện nhằm cải thiện môi trường sống cho các loài chim nước.
Song song với kỹ thuật bảo tồn, việc ổn định đời sống cho cư dân vùng đệm được xác định là một yếu tố quan trọng. Nhiều mô hình sinh kế gắn liền với tự nhiên như canh tác sen – cá, đan lát lục bình và tập huấn kỹ thuật sản xuất đã được triển khai, giúp người dân tăng thêm thu nhập. Nhiều quốc gia trên thế giới hiện nay đều lựa chọn hướng bảo tồn dựa vào cộng đồng. Nghĩa là muốn bảo vệ đa dạng sinh học hiệu quả thì trước tiên phải giúp người dân ổn định sinh kế và hiểu được giá trị của hệ sinh thái. Sự đồng thuận của Ban quản lý, chính quyền và người dân là điều kiện thuận lợi để bảo vệ sinh kế lâu dài, dù quá trình thực hiện vẫn gặp khó khăn do thời tiết cực đoan và áp lực mưu sinh.
Trong thời gian tới, Khu bảo tồn đất ngập nước Láng Sen sẽ tập trung vào ba nhóm giải pháp trọng tâm. Tiếp tục tranh thủ sự phối hợp và hỗ trợ từ ngành nông nghiệp, chính quyền địa phương cùng các tổ chức quốc tế như WWF, IUCN để nâng cao hiệu quả quản lý hành chính. Đồng thời, các hoạt động cải thiện môi trường sinh thái, truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng và nhân rộng các mô hình kinh tế vùng đệm sẽ được đẩy mạnh. Mục tiêu dài hạn là xây dựng một chiến lược đồng bộ để phục hồi hệ sinh thái đất ngập nước, thích ứng hiệu quả với những diễn biến phức tạp của biến đổi khí hậu.
NBCA