Trang chủRừng tự nhiên đang ngày càng được nhìn nhận không chỉ ở giá trị bảo tồn hệ sinh thái, đa dạng sinh học hay cung cấp các dịch vụ môi trường, mà còn ở khả năng hấp thụ và lưu giữ carbon. Trong bối cảnh phát triển các cơ chế tài chính dựa trên kết quả giảm phát thải, những khu vực có diện tích rừng tự nhiên lớn, được quản lý tương đối tập trung như Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ có điều kiện để từng bước phát huy giá trị này.
Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ, tỉnh Hà Tĩnh hiện quản lý hơn 44.200 ha rừng và đất lâm nghiệp, trong đó có hơn 30.900 ha rừng tự nhiên. Đây là quỹ tài nguyên có ý nghĩa lớn đối với khả năng lưu giữ carbon trong hệ sinh thái rừng. Ngoài diện tích rừng tự nhiên, khu vực này còn có hơn 1.800 ha rừng trồng sản xuất, với đặc điểm sinh khối có khả năng gia tăng nhanh, qua đó tạo thêm dư địa cho quá trình hấp thụ carbon. Xét về phương diện quản lý tài nguyên, khả năng lưu giữ carbon của rừng không nên được tách rời khỏi chất lượng và trạng thái của hệ sinh thái. Duy trì diện tích rừng, nâng cao chất lượng rừng và hạn chế suy thoái rừng là những yếu tố có quan hệ trực tiếp với khả năng duy trì lượng carbon được lưu giữ trong sinh khối. Vì vậy, bảo vệ rừng tự nhiên tại Kẻ Gỗ đồng thời cũng là quá trình duy trì một dạng tài sản sinh thái có giá trị lâu dài.
Rừng Kẻ Gỗ có tiềm năng cô lập, lưu giữ carbon rất lớn
Một trong những yêu cầu quan trọng để phát huy giá trị carbon là phải xác định được lượng carbon được hấp thụ và lưu giữ một cách có cơ sở. Điều này đòi hỏi việc xây dựng cơ sở dữ liệu carbon, theo dõi diễn biến tài nguyên rừng và ứng dụng các công cụ như GIS, viễn thám. Cùng với đó, hệ thống MRV gồm đo đạc, báo cáo và thẩm tra có vai trò trong việc xác định, giám sát và chứng minh kết quả hấp thụ, lưu giữ carbon của rừng. Từ năm 2023-2025, nguồn lực từ Chương trình ERPA đã được sử dụng để triển khai các hoạt động quản lý và phục hồi rừng tại Kẻ Gỗ, trong đó có trồng làm giàu gần 200 ha rừng tự nhiên. Theo kế hoạch, khu vực này tiếp tục trồng làm giàu hơn 76 ha và nuôi dưỡng 140 ha rừng tự nhiên. Những hoạt động này có ý nghĩa không chỉ đối với phục hồi hệ sinh thái mà còn góp phần duy trì và nâng cao năng lực hấp thụ, lưu giữ carbon của rừng.
Giá trị carbon vì vậy cần được đặt trong tổng thể các giá trị mà rừng mang lại. Khi chất lượng rừng được cải thiện, các chức năng sinh thái khác như bảo vệ đất, giữ nước, phòng hộ đầu nguồn và bảo tồn đa dạng sinh học cũng được củng cố. Nguồn lực từ ERPA đồng thời tạo điều kiện đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ quản lý rừng bền vững, thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực lâm nghiệp và nâng cao năng lực cho đội ngũ viên chức, người lao động. Tuy nhiên, để carbon rừng thực sự trở thành một nguồn lực tài chính, vẫn cần giải quyết những yêu cầu về kỹ thuật và cơ chế. Chi phí đo đạc, kiểm kê carbon, xây dựng tài liệu dự án và thẩm định còn cao là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng triển khai các hoạt động liên quan đến carbon. Do đó, việc hoàn thiện chính sách và xây dựng cơ chế phù hợp cho “tài sản carbon” có ý nghĩa quan trọng trong việc chuyển hóa tiềm năng sinh thái thành nguồn lực phục vụ bảo vệ rừng.
Đối với Kẻ Gỗ, hơn 30.900 ha rừng tự nhiên là nền tảng quan trọng để tiếp cận hướng phát triển này. Nếu được quản lý, theo dõi và phục hồi phù hợp, giá trị lưu giữ carbon có thể được gắn kết với các dịch vụ hệ sinh thái khác, tạo thêm nguồn lực cho công tác bảo tồn và phát triển rừng bền vững. Đây cũng là hướng tiếp cận cho thấy bảo vệ rừng không chỉ mang ý nghĩa duy trì tài nguyên thiên nhiên mà còn góp phần tạo dựng những giá trị kinh tế – môi trường lâu dài từ chính hệ sinh thái rừng.
NBCA